Kort antwoord: Voor aanpassen of restaureren van een gemeentelijk monument of een rijksmonument is in Nijmegen een omgevingsvergunning nodig, binnen en buiten. In een rijksbeschermd stadsgezicht geldt die plicht voor onderdelen die je vanaf de openbare weg ziet. Klein onderhoud of werk aan een niet-historisch interieur kan zonder vergunning, maar de gemeente vraagt je eerst de monumentenadviseur te spreken. Of jouw pand zo’n pand is, staat niet in de wijknaam.
Een dakkapel heeft eigen maten. Die staan in de vergunning voor een dakkapel in Nijmegen. Een aanbouw of uitbouw heeft weer andere maten, inclusief de regel dat een monument de ruimtelijke vrijstelling kan opheffen. Dat staat in de vergunning voor een aanbouw in Nijmegen. Schilderen na de verbouwing is een andere rekening: wat een schilder in Nijmegen kost. Panelen op dat dak staan in zonnepanelen op een monument of in het centrum.
Welke bescherming kent Nijmegen?
De gemeente zet op de pagina over verbouwen, gelezen op 27 oktober 2026, zeven soorten naast elkaar. Ze zijn niet hetzelfde, en de vergunning is niet overal even breed.
| Soort | Wanneer een vergunning |
|---|---|
| Gemeentelijk monument of rijksmonument | Aanpassingen of restauratie, buitenkant én binnenkant |
| Rijksbeschermd stadsgezicht | Aanpassen van onderdelen die aan de openbare weg te zien zijn |
| Stadsdeelobject | Gevels aan de straat: voorgevel, soms de zijgevel, en dakvlakken |
| Beeldbepalend pand | Buitenkant van gevels en dakvlakken aan de straatkant |
| Identiteitsbepalend object | Sloopwerk |
| Archeologisch rijksmonument | Graafwerk in of rond het monument, bijvoorbeeld een kelder verdiepen |
| Bouwhistorie | Aanpassen van onderdelen die in de beschrijving van het monument staan. Eerst bouwhistorisch onderzoek |
Klein onderhoud, of werk aan niet-historische interieuronderdelen van een gemeentelijk monument of een rijksmonument, kan zonder vergunning. De gemeente vraagt toch eerst een afspraak met de adviseur Monumenten, zodat die kan kijken of het werk echt in die uitzondering valt (gemeente Nijmegen). De aanvraag zelf gaat via het Omgevingsloket. De Omgevingswet geldt sinds 1 januari 2024. De gemeente noemt het een omgevingsvergunning, niet meer een aparte monumentenvergunning, behalve bij het archeologisch rijksmonument: daar staat “monumentenvergunning” bij graafwerk.
Hoe het herstel moet, staat in de Nijmeegse uitvoeringsvoorschriften. Die pdf hangt aan dezelfde pagina. Een aannemer die “het wel vaker doet” is geen vervanging van die voorschriften.
Welke termijn en welke kosten noemt de gemeente?
De levertijd hangt af van het soort werk, niet van de wijk.
Bij een rijksmonument rekent de gemeente 8 weken. In een rij gevallen wordt dat 26 weken: sloop of sloop voor een deel, grote aanpassingen die gelijk zijn aan sloop, reconstructie, herbestemming of verplaatsing. Een archeologisch rijksmonument is 26 weken. Is er ook een aanpassing van het omgevingsplan nodig, dan is het maximum 26 weken. In andere gevallen is het maximum 8 weken.
Een bedrag voor die vergunning staat niet op de monumentenpagina zelf. De gemeente verwijst naar een overzicht van de kosten. Dat overzicht hebben we hier niet overgetypt, omdat de pagina het bedrag niet in de tekst zet. Reken dus niet met een verzonnen leges. Vraag het bedrag in het loket, bij jouw aanvraag.
Een vaste restauratiesubsidie of een bedrag van het Restauratiefonds staat op deze monumentenpagina niet. Wel wijst de gemeente naar een aparte pagina over een monument duurzamer maken. Of daar een subsidie openstaat, lees je daar, niet in een gemiddelde dat wij zouden maken. Isolatie van een gewoon huis, zonder monumentstatus, is een andere regeling: subsidie voor isolatie in Nijmegen.
Waar ligt het beschermde stadsgezicht?
Nijmegen noemt twee rijksbeschermde stadsgezichten: de Benedenstad en de 19e-eeuwse schil (gemeente Nijmegen). Op die pagina staat geen stratenlijst. “Nijmegen-Oost” is dus niet hetzelfde als “de schil”. Een deel van Oost ligt erin, een deel niet. Hazenkamp hoort bij Nijmegen-Midden, niet bij Oost. Lindenholt, vanaf 1977, en Dukenburg horen niet bij die twee gezichten. De Waalsprong ook niet: dat is nieuwbouw vanaf eind jaren negentig, plus het oudere dorp Lent.
Het monumentenregister beschrijft herenhuizen aan de Berg en Dalseweg 58-62, rond 1890, als gelegen in het beschermde stadsgezicht, in de uitleg na het slechten van de wallen in 1878 (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, monument 522986). Dat is één pandgroep, geen kaart van de hele schil. Of jouw gevel erin valt, zie je in het loket en bij de adviseur, niet aan de straatnaam alleen.
Een dakkapel aan de straatkant van een beschermd gezicht is bijna nooit het vergunningvrije rijtje van de vijf maten. Een achterkapel op een jaren-70-huis in Lindenholt kan dat wel zijn, als de maten kloppen. Een aanbouw op het achtererf van een monument is ruimtelijk vergunningplichtig, ook als de maten van een gewoon huis vergunningvrij zouden zijn. Dat staat in de bruidsschat, en de Nijmeegse pagina bevestigt de vergunning voor aanpassingen aan het monument zelf. Lees de twee vergunningsgidsen erbij, en doe daarna de check voor dit adres. Wij tekenen de schil niet na.
Wie voert het werk uit, en wie beslist?
De vergunning vraagt de eigenaar aan, of iemand die daartoe gemachtigd is. Een aannemer kan de tekening maken. Hij beslist niet of het pand een monument is. In de tekst noemen we drie aannemers uit onze lijst in Nijmegen, zonder te zeggen dat ze monumenten als specialisme voeren. Dat staat niet bij hun vermelding. Nijmeegs Aannemersbedrijf H.J. Giesbertz B.V. staat bij Nijmegen-Oost. Van Tienen Aannemersbedrijf B.V. staat daar ook. ArtFix staat bij Nijmegen-Centrum.
- A.k.b. Holding B.V.
- Aanbouw Plaatsen Nijmegen
- Aannemer Nijmegen
- Aannemer- en Grondverzetbedrijf Van Wijk BV
- Aannemersbedrijf BaaLent
- Aannemersbedrijf CMB
- Aannemersbedrijf W.G.M. Sanders
- Aannemingsbedrijf A.G. van Schaik & Zn.B.V.
- Aannemingsbedrijf Fokker
- Abelia Nijmegen
- Afbouwbedrijf Bartels
- Airco Nijmegen
12 van de 117, op alfabet. De hele lijst staat op de vakpagina.
De hele lijst staat bij de aannemers in Nijmegen en omgeving. De langere pagina over verbouwen staat bij aannemer Nijmegen. Alle vakken staan op bedrijven.
Op het aanvraagformulier voor een aannemer zet je of het een monument, een stadsdeelobject of een beeldbepalend pand is, of je de adviseur al sprak, en of het werk aan de straat zichtbaar is. Je aanvraag gaat naar maximaal 3 vakmensen. De vergunning zelf vraag je niet via dat formulier aan, maar via het Omgevingsloket.
Welke bronnen zijn gebruikt?
- Gemeente Nijmegen, monument verbouwen en onderhouden, soorten, termijnen en klein onderhoud, gelezen 27 oktober 2026: nijmegen.nl
- Gemeente Nijmegen, beschermde stadsgezichten (Benedenstad en 19e-eeuwse schil): nijmegen.nl
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, herenhuizen Berg en Dalseweg 58-62, monument 522986: monumentenregister.cultureelerfgoed.nl
- Omgevingsloket: omgevingswet.overheid.nl
- Informatiepunt Leefomgeving, vergunningvrije bijbehorende bouwwerken, waaronder de monumentuitzondering: iplo.nl
Veelgestelde vragen
Mag ik binnen zonder vergunning een muur verplaatsen?
Alleen als het klein onderhoud is of een niet-historisch interieuronderdeel, én de adviseur Monumenten dat zo ziet. Aanpassingen of restauratie van de binnenkant van een gemeentelijk monument of een rijksmonument zijn vergunningplichtig. Bel niet achteraf.
Is heel Nijmegen-Oost een beschermd stadsgezicht?
Nee. De gemeente noemt twee rijksbeschermde gezichten: de Benedenstad en de 19e-eeuwse schil. Er staat geen stratenlijst bij. Een huis in Hengstdal kan erbuiten vallen. Een herenhuis aan de Berg en Dalseweg kan erin vallen. Het loket weet het per adres.
Hoeveel kost de vergunning?
Dat bedrag staat niet in de lopende tekst van de monumentenpagina. De gemeente verwijst naar een kostenoverzicht. Een rond bedrag verzinnen we niet.
Is een stadsdeelobject hetzelfde als een rijksmonument?
Nee. Bij een stadsdeelobject gaat het om de gevels aan de straat en de dakvlakken. Bij een rijksmonument ook om de binnenkant, en bij sloop of herbestemming kan de termijn 26 weken zijn in plaats van 8.